همایش ایران و سیاست جهانی در آغاز قرن بیستم در«یکصدمین سالگرد قرارداد 1907» در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران در روزهای 27 و28 بهمن ماه برگزار شد.

برگزار کننده این همایش خانه کتاب  با مشارکت گروه تاریخ دانشگاه تهران ،کتابخانه،موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی ،مرکز اسناد وزارت امور خارجه ،شبکه چهار سیمای جمهوری اسلامی ایران و موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران بود.

محورهای همایش

الف)مبانی نظری

جایگاه ایران در سیاست جهانی نخستین سال های قرن بیستم

سیاست خارجی ایران و بازی بزرگ

روسیه و بریتانیا ؛از رقابت تا همکاری ؛علل و پیامدها(با محوریت ایران)

ب)ایران ،قرارداد ،زمینه ها و پیامدها

زمینه و علل انعقاد قرار داد 1907

پیامد های قرار داد 1907 در مناسبات و سیاست خارجی ایران

واکنش دولت وملت به قرارداد (مجلس شورای ملی ،دولت ،مطبوعات ،انجمن ها و ...)

اثرات قرارداد 1907 بر سرشت و سرنوشت جنبش مشروطه ایران

مواضع دولت های دیگر در برابر قرارداد 1907(آلمان ،فرانسه،...)

ج)منبع شناسی و سند شناسی قرارداد 1907م

(قرارداد 1907 در آیینه اسناد)

قرارداد 1907  نماد چند دهه طمع ورزی گردانندگان سیاست جهانی و قدرت های استعماری در آسیا است . این قرارداد همانند دیگر برنامه های استعمار گران ،در اساس معطوف به فرایند بهره کشی از منابع اقتصادی و تحمیل سیاست های مخل استقلال سیاسی در مناطق مورد نظر قدرت های سلطه جو بود .فهم و کشف عوامل و زمینه های عقد قرارداد 1907  از برنامه ای بلند مدت برای غارت منابع اقتصادی در ایران و مناطق همجوار آن چهره می گشاید .برنامه ای که با درک درست و عمیق آن می توان از هماورد طلبی و سلطه جویی قدرت های کنونی در این منطقه نیز پرده بر گرفت .میدانیم که بخشی از مذاکرات قرارداد 1907  معطوف به توافق بر سر تقسیم حوزه های نفوذ در ایران بود ،اما آنان عامدانه و از سر ناچیز شماری ایرانیان و پنهان از نظر ها ،مذاکره و توافق کردند.مذاکرات و توافق انجام شده در مورد ایران ،از یک سو تلاش مداوم همسایه شمالی ایران برای رسیدن به آب های گرم و تهدید منافع انگلیسی ها در هند حکایت می کرد و از سوی دیگر ،برنامه های غارتگرانه انگلیس ها را در منطقه گواهی داد.

مراجعه به منابع تاریخی نشانگر تداوم استقلال طلبی ایرانیان در زمانی مرتبط با قرارداد 1907  ،که همزمان با انقلاب مشروطیت است،و نشان می دهد این پدیده در دو سطح برون حکومتی و درون حکومتی و البته با انگیزه های متفاوت جریان داشته است .جالب توجه این که به زغم  وابستگی و مرعوب بودن عده ای از کارگزاران سیاست خارجی ایران در دوره زمانی معطوف به قرارداد ، تعدادی از استاد و گزارش های رسمی ، گویای نگرانی کارگزاران آن دوره سیاست خارجی ایران از سلطه بیگانگان بر این دیار است . مراجعه به تعدادی از اسناد ، گاه از وجود عمق بینش نسبت به اهداف بیگانگان نزد این گروه از کارگزاران سیاست خارجی در ان ایام ، حکایت می کند