ارتباط علم كلام و علم تاريخ
 

ارتباط علم كلام و علم تاريخ
در ابتداي اين نشست استاد سبحاني به موضوعاتي از قبيل تاريخ‌نگاري و علم كلام، كلام و تاريخ پرداختند سپس ايشان به نقد چالش‌ها و ارتباطات منفي بين اين دو علم اشاره نمودند و مهم‌ترين نقطه چالش علم كلام و تاريخ را اعتقاد تاريخ‌نگاران دانسته‌اند كه مي‌گويند كلام در طول زمان به اين صورت درآمده...

 

در تاريخ 10 مهرماه 1384 نشستی با موضوع ارتباط علم كلام و علم تاريخ با حضور استاد محمد تقي سبحاني در انجمن تاريخ‌پژوهان برگزار شد.
در ابتداي اين نشست استاد سبحاني به موضوعاتي از قبيل تاريخ‌نگاري و علم كلام، كلام و تاريخ پرداختند سپس ايشان به نقد چالش‌ها و ارتباطات منفي بين اين دو علم اشاره نمودند و مهم‌ترين نقطه چالش علم كلام و تاريخ را اعتقاد تاريخ‌نگاران دانسته‌اند كه مي‌گويند كلام در طول زمان به اين صورت درآمده است. ايشان در ادامه‌ي بحث به حل شبهاتي در مورد عصمت پيامبر و ائمه، علم به غيبت، نص، عصمت از خطا و معجزات پرداختند و در ادامه‌ي اين گفتگو در نگاهي به تاريخ و كلام ميراث فكري مسيحي و اسلامي را نيز مورد مقايسه قرار دادند. ايشان در طي اين بحث، مباحثي را كه مطرح كرده بودند را دسته‌بندي نموده و آن‌ها را به اين صورت مطرح كردند : 1ـ ماهيت‌شناسي تاريخ و دين و در مورد اين موضوع توضيحاتي چند را نيز ارائه كردند و گفتند: نه در فلسفه و نه در كلام ما از ماهيت‌شناسي تاريخ و دين چندان بحث نشده است اما در الهيات و تئولوژي مسيحيت از آن به طور جدي ياد مي‌كنند. در ادامه‌ي اين گفتگو ايشان مطرح كردند كه با تمام اين اوصاف مسيحيت و گروه بسياري از متكلمان گذشته و حال مدعي‌اند كه مقولات ديني از جنس تاريخ نيستند اما تلقي اسلامي از دين تاريخي بودن پاره‌اي از حقايق ديني را مي‌پذيرد. 2ـ معرفت‌شناسي دين و تاريخ: در اين گزاره ايشان به بيان مشابهت بين مطالعات تاريخي و ديني پرداختند و تأكيد كردند كه اگر بين اين دو يعني بين حقايق ديني و حقايق تاريخي (علي‌رغم تعلق به دو مذهب مختلف) مشابهتي به لحاظ معرفت‌شناسي و پيوند متدولوژيك وجود دارد، آن‌گاه مي‌توانيم بين آن‌ها پل بزنيم.
3
ـ مباحث باورشناختي حوزه دين و تاريخ: اين حوزه به پاسخ‌گويي راجع به نسبت ميان گزارش‌هاي تاريخي با باورهاي ديني مي‌پردازند و چهارمين و آخرين مبحث ايشان تحت عنوان مباحث تاريخي باورها مطرح مي‌شود. در اين بحث از متدولوژي تاريخ در اثبات گزاره‌هاي اعتقادي يا به عكس گزاره‌هاي اعتقادي را در متن يك تحليل تاريخي مي‌گنجانيم در اينجا ايشان به سير تطور يك فكر يا انديشه تا زماني كه به صورت يك مكتب اعتقادي درآمده اشاره نمودند. در پايان اين بحث پرسشي و پاسخي ميان آقايان الله‌اكبري و سبحاني انجام گرفت كه آقاي سبحاني به سؤالاتي كه آقاي الله‌اكبري طرح مي‌كردند پاسخ‌هايي را ارائه نمودند

 

 


سه شنبه, 18 بهمن 1390