معرفی «انجمن ایرانی تاریخ اسلام»

گسترش مرزهاي دانش، ظهور دانشمندان بسيار در رشته‌هاي مختلف علمي و رونق علوم سنتي و مدرن از نشانه‌هاي توفيق انقلاب اسلامي در اهداف و برنامه‌هاي خود است. از رهاوردهاي مبارك و خجستة نهضت بيداري ايران اسلامي، توجه جهانيان به قابليت‌هاي علوم اسلامي و انسانی است. اين توجه جهاني و همگاني، در عين خجستگي، مسئوليت‌هاي جديدي را نيز بر استادان، اعضای هیئت علمی و مراکز علمي گذاشته است. مسئوليت‌ها و نيازهاي نو، اقتضاهاي جديدي را پديد آورد؛ از جمله: ضرورت تخصص‌گرايي و تأسيس دانش-های زیر شاخه تاریخ و علوم ميان ‌رشته‌اي كه كاربردي بيشتري دارند.
در اين راستا انجمن‌‌هاي علمي، به انگيزة آسيب‌شناسي و نشاط ‌افزايي در محيط‌هاي علمي، پايه‌‌هاي خود را در زمينِ گوهرخيز تحقيق و مديريت علمي پژوهش‌ها، افراشته‌اند و مي‌كوشند با نيازسنجي دقيق و اولويت‌بندي آن‌ها، مانع ناهمسويي‌هاي زيانبار و گسست‌هاي خسارت‌زا در میان گروه های تاریخ سراسر کشور شوند. چنين سمت‌وسويي اگر قرين توفيق گردد، مراکز علمي تاریخی را از خطر تبديل شدن به مجمع ‌الجزايري پراكنده مي‌رهاند و آن ها را مسیری هماهنگ و هدفمند قرار می دهد. برای تحقق هرچه بهتر اين مهم، روحيه آزادان ديشي‌ و رويكرد نقادانه و نظريه‌پردازانه كه همواره در میان اندیشمندان مسلمان و شیعی معمول و زبانزد بوده است، یک ضرورت اجتناب ناپذیر می باشد.
از سویی با توجه به اهمیت و تأثیرگذاری زیاد انجمن های علمی در توسعه علوم و دانش ها و نیاز روزافزون به ایجاد تشکل های غیر انتفاعی و NGO برای گسترش مطالعات در علوم مختلف و از جمله علوم انسانی و به ویژه رشته  تاریخ، و نیاز فراوان نسبت به زیرشاخه های مختلف دانش تاریخ مانند: تاریخ اسلام، تاریخ تشیع و اهل بیت (ع)، تاریخ ایران اسلامی، تاریخ تمدن اسلامی، تاریخ معاصر ایران اسلامی، تاریخ معاصر جهان اسلام و با توجه به حضور اندیشمندان و صاحب نظران متعدد در این زمینه ها، و بی توجهی یا لااقل کم توجهی به زمینه های فوق الذکر، فعالیت درخور و بایسته ای از سوی مراکز علمی نسبت به موارد فوق صورت نگرفته است. تشکیل انجمنی با کارکردی فراگیر و حضور گسترده و فراگیر متخصصان تاریخ از دانشگاه های مختلف کشور می تواند، زمینه تولید علم و دانش مورد نیاز کشور و جهان اسلام  را در زمینه های بالا فراهم کند؛ از این رو برخی از اساتید و متخصصان رشته تاریخ از مراکز علمی و دانشگاه های مختلف کشور درصدد برآمدند تا با تشکیل انجمن علمی، زمینه ساز هماهنگی بین مراکز علمی دانشگاهی و اعضای هیئت علمی دانشگاه ها و مراکز علمی و استادان تاریخ، به انجام فعالیت های علمی زمین مانده و لازم برآیند و گامی در جهت برآورده کردن نیازهای ملی، اسلامی، منطقه  ای و بین المللی برداشته شود.
دست یابی به چنین هدف عالی و افقهای مطلوب برای توسعه مراکزعلمی در زمینه تاریخ در سطح منطقه، جهان اسلام و بین الملل، نیازمند آسیب شناسی جدی و همه جانبه دانش تاریخ و ارائه طرحی جامع جهت برنامه ریزی در دانشگاه ها و مراکز تخصصی و استفاده بهینه از امکانات فعلی می باشد.
نبود تولید علم و نظریه پردازی در زمینه تاریخ، چالش بزرگ پیش روی اهل تاریخ در آینده است. پیش از آن عدم وجود سیاست گذاری واحد در ابعاد کلان ملی در افق بلند مدت ، میان مدت و کوتاه مدت مورد نیاز مشکل جدی است که این علم را دچار رکود، روزمرگی و تقلید از مباحث دیگران در رقابت های علمی کرده و فرصت سوزی های بسیاری را در پی داشته است و خسارت های جبران ناپذیری را به ویژه در زمینه فرهنگ و تمدن اسلامی و ملی به دنبال داشته است.
پرداختن به این مشکلات خود مطالعات وسیع علمی را می طلبد تا همه جوانب و پیامدهای مسأله را به دقت مورد بررسی قرار دهد. گرچه پرداختن به این مهم، از توانایی فعلی مراکز علمی و مطالعاتی کشور و به ویژه نهادهای اجرایی بسیار فراتر است، اما با تشکیل انجمن های علمی و تشکیلاتی فعال می توان زمینه آن را در آینده نزدیک فراهم ساخت. در این زمینه لازم به یادآوری است که برخی از مشکلات مهم در زمینه تاریخ را می توان به گونه زیر فهرست نمود و با فرهنگ سازی فعالیت گروهی و هماهنگی گروه های تاریخی گام هایی در این زمینه برداشته شود.