مصاحبه با دکتر زندیه
 

مصاحبه با دکتر زندیه
ندیشه برگزاری جشنواره مسکویه چگونه پدید آمد؟ از سال گذشته درباره چنین جشنواره‌ای با هدف شناسایی آثار و پژوهش‌های برتر در زمینه تاریخ و برانگیختن پژوهش‌گران می‌اندیشیدم. برخی از نهادها مانند نیروی انتظامی (ناجا) که کارشان بر پایه پژوهش‌های بنیادین استوار نیست، جشنواره ارزنده‌ای برای تحقیقات برتر در زمینه امنیت اجتماعی، بزهکاری و جرم‌شناسی برگزار کرده‌اند....

اندیشه برگزاری جشنواره مسکویه چگونه پدید آمد؟
از سال گذشته درباره چنین جشنواره‌ای با هدف شناسایی آثار و پژوهش‌های برتر در زمینه تاریخ و برانگیختن پژوهش‌گران می‌اندیشیدم. برخی از نهادها مانند نیروی انتظامی (ناجا) که کارشان بر پایه پژوهش‌های بنیادین استوار نیست، جشنواره ارزنده‌ای برای تحقیقات برتر در زمینه امنیت اجتماعی، بزهکاری و جرم‌شناسی برگزار کرده‌اند. اگر این سنت دنبال شود، در آیند خود سرچشمه سودمندی می‌شود؛ پژوهش‌گران گرد هم می‌آیند، آثار یک‌دیگر را می‌شناسند و با هم پیوند می‌خورند. آثار آمده به دبیرخانه جشنواره، برگردانده نمی‌شوند و بنابراین، پس از چند سال، مجموعه‌ای از صدها پایان‌نامه، ده‌ها کتاب و هزاران مقاله شکل می‌گیرد.
پیشنهادم برای برگزاری جشنواره مسکویه را نخست در انجمن «علمی ایرانی تاریخ» بازگو کردم، اما دوستان بدان توجه نکردند؛ سپس در انجمن «علمی ایرانی تاریخ اسلام» گفتم که آقایان دکتر بارانی، آیینه‌وند و دیگر حاضران در آن انجمن، بی‌درنگ آن را پذیرفتند و تصویب کردند و راه‌کارهای اجرای آن را پی گرفتند. جشنواره تنها درباره تاریخ اسلام نیست، بلکه تاریخ ایران، تاریخ باستان و تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی را نیز در برمی‌گیرد. به جایی نیاز داریم که مرجعیت و مرکزیت داشته باشد و آثار پژوهشی را گردآوری کند، اصحاب تاریخ را به یک‌دیگر پیوند بزند و افزون بر اینها، برترین‌ها را در هر سال بشناساند تا انگیزه‌ای در آنان پدید آورد و راه‌کاری به نسل جوان‌تر و تازه‌تر عرضه کند. آنان باید بدانند که کانون و محفلی برای ارج گزاردن پژوهش‌های برتر تاریخی هست.

پیش‌نهادهای دیگری از این دست دارید؟
دیدگاه دیگری هم داشته‌ام؛ صندوقی برای پشتیبانی از پژوهش‌های تاریخی باید پا بگیرد. پژوهش‌ها و پایان‌نامه‌های برتر و گزیدة جشنواره مسکویه، چه سرنوشتی دارند؟ بیش‌تر اعضای انجمن، عضو هیئت‌های علمی‌اند و بنابراین، اگر هر یک از آنان پانصد هزار تومان سرمایه‌گذاری کنند و هزینه‌های دیگری نیز از جاهای دیگر بگیرند، صندوقی با اعتبار پانصد میلیون تومان برای این پشتیبانی می‌توان پدید آورد. دست‌آورهای علمی را در دو بخش می‌توان گنجاند:
1. پژوهش‌های سفارشی که به دل نمی‌نشیند؛ زیرا تحقیق باید مسئله‌محور باشد و انگیزه‌ای ایجاد کند تا محقق آن را دنبال کند و در پی‌اش بدود. مسئله‌محوری، در بیش‌تر طرح‌های سفارشی پژوهش‌گاه‌ها دیده نمی‌شود.
پژوهش‌هایی که بسیاری از افراد در زمینه تخصصی خود و بر پایه نیازها و دغدغه‌هایشان، آنها را سامان می‌دهند، اما چنین کارهای ارزش‌مندی در بازار نشر، خوار می‌شوند و چنانچه آنها را بخرند، داوزده درصد مبلغ پشت جلد را به پژوهش‌گر پیش‌نهاد می‌کنند که این، به اندازه هزینه چاپ پیش‌نویس‌های او هم نیست. همه تشکل‌ها و گروه‌ها (صنف‌ها)، صندوق مالی دارند؛ چرا ما نداشته باشیم؟ اگر پنجاه اثر خوب در سال پدید آوریم، هم سودش به جیب محقق می‌رود و هم سرریز آن به صندوق باز می‌آید. چرا به جای دو میلیون تومانی که ناشران پس از خوار کردن کار به محقق می‌دهند، خود ما ده ملیون تومان به او ندهیم؟ چرا خودمان کار را نگیریم و چاپ و توزیع نکنیم؟ افزون بر جشنواره مسکویه، این صندوق نیز باید تأسیس شود.

 


شنبه, 30 اردیبهشت 1391